Zgodnie z przepisami Światowego Kodeksu Antydopingowego (WADA), jeśli więcej niż dwóch członków jednej drużyny naruszy przepisy antydopingowe podczas tych samych zawodów lub w trakcie sezonu, sankcje mogą objąć nie tylko sportowców, ale cały klub. Konsekwencje bywają dotkliwe, od odjęcia punktów, przez zakaz udziału w rozgrywkach, aż po poważne szkody wizerunkowe.

Dlatego zrozumienie zasad odpowiedzialności zbiorowej jest dziś kluczowe nie tylko dla zawodników, lecz także dla trenerów, lekarzy klubowych i zarządów, bo to od wspólnego działania zależy, czy drużyna pozostanie w granicach sportowego fair play.

Podstawy prawne

Zgodnie z artykułem 11.2 Światowego Kodeksu Antydopingowego (WADA), jeśli w sporcie drużynowym więcej niż dwóch zawodników jednej drużyny naruszy przepisy antydopingowe w trakcie tych samych zawodów lub sezonu, organ zarządzający rozgrywkami może nałożyć sankcje na cały zespół, niezależnie od kar indywidualnych dla zawodników. Sankcje te mogą obejmować m.in. utracenie punktów, dyskwalifikację z zawodów lub inne kary zespołowe. Dodatkowo, już przy pierwszych sygnałach o możliwych naruszeniach, organ ma obowiązek przeprowadzić ukierunkowane testy (tzw. target testing) wśród wszystkich członków drużyny.

Zgodnie z art. 11.3, Organ zarządzający wydarzeniem sportowym, jak FIFA, UEFA czy PZPN, może w regulaminie wydarzenia określić surowsze konsekwencje w sportach zespołowych niż określono w art. 11.2

W Polsce przestrzegania przepisów strzeże Polska Agencja Antydopingowa (POLADA), działająca pod nadzorem ministra właściwego ds. sportu. POLADA prowadzi postępowania dyscyplinarne, a jej przepisy, zgodne z regulacjami FIFA i UEFA, określają katalog przewinień, tryb postępowania i możliwe sankcje.

W skrócie, kluby nie mogą zasłaniać się błędami indywidualnych zawodników, jeśli naruszenia obejmują kilku członków drużyny, sankcje mogą dotyczyć również całego klubu.

Afera dopingowa w Polsce

Jednym z najbardziej wymownych przykładów odpowiedzialności zbiorowej w polskim sporcie była sprawa z sezonu 2019/2020, dotycząca klubu z trzeciego poziomu rozgrywek. W 2019 roku pielęgniarka ujawniła, że zawodnikom podawano kroplówki z witaminami i minerałami (m.in. witamina C, magnez, potas) w dawkach przekraczających dopuszczalne normy. Choć substancje nie były zakazane, sposób ich podania naruszał przepisy antydopingowe.

W efekcie:

• sześciu piłkarzy zostało zdyskwalifikowanych na cztery lata,
• trener otrzymał czteroletni zakaz prowadzenia drużyny,
• lekarz klubowy został zawieszony na dwa lata,
• a klub ukarano odjęciem punktów w tabeli ligowej (ostatecznie trzech).

Pielęgniarka, która doprowadziła do ujawnienia procederu, poniosła osobiste konsekwencje, straciła pracę i spotkała się z wykluczeniem środowiskowym. Mimo to jej działanie stało się symbolem odwagi i przypomnieniem, że przepisy antydopingowe obowiązują bez względu na poziom rozgrywek. Nawet w niższych ligach sportowych wymagana jest pełna zgodność z zasadami etyki i fair play. 

Dlaczego to ma znaczenie dla klubów

1. Zarządzanie ryzykiem:
Kluby muszą aktywnie monitorować działania medyczne i edukować zawodników w zakresie dopingu, aby uniknąć zbiorowych konsekwencji.

2. Reputacja i zaufanie:
Afera dopingowa to nie tylko problem sportowy, to również utrata wiarygodności wobec sponsorów, kibiców i partnerów biznesowych.

3. Zgodność z przepisami:
Odpowiedzialność klubu obejmuje wdrożenie jasnych procedur antydopingowych, obowiązek raportowania i przejrzystość w działaniu.

4. Strategiczne podejście:
Warto wprowadzać klauzule antydopingowe do kontraktów zawodników, trenerów i personelu, jasno określając odpowiedzialność i konsekwencje naruszeń.

Podsumowanie

Przypadek z 2019 roku pokazuje, że odpowiedzialność za naruszenia przepisów antydopingowych nie kończy się na zawodnikach. Nawet w niższych ligach klub, sztab szkoleniowy i personel medyczny mogą ponieść konsekwencje za działania niezgodne z zasadami WADA. Odpowiedzialność zbiorowa to nie tylko kwestia sankcji sportowych, ale także reputacji i zaufania. Dlatego kluczowe jest, by każdy klub, niezależnie od poziomu rozgrywek, wdrażał skuteczne procedury kontroli, edukacji i zgodności z przepisami antydopingowymi.

Jeśli Twój klub lub zawodnicy potrzebują pomocy w zakresie zgodności z przepisami WADA, postępowań przedPOLADA, FIFA, UEFA lub PZPN, lub w przygotowaniu procedur antydopingowych i kontraktów sportowych, nasza kancelaria prawa sportowego jest gotowa Ci pomóc. Oferujemy doradztwo strategiczne, reprezentację w postępowaniach dyscyplinarnych i kompleksowe wsparcie prawne w zakresie prawa sportowego i zgodności z międzynarodowymi regulacjami.

Źródła: 

1. Fédération Internationale de Football Association (FIFA). (2023). FIFA Disciplinary Code. Zurich: FIFA.
2. World Anti-Doping Agency (WADA). (2021). World Anti-Doping Code. Montreal: WADA.
3. Polska Agencja Antydopingowa (POLADA). (2021). Kodeks Polskiej Agencji Antydopingowej. Warszawa: POLADA.
4. TVN24. (2020, 6 lutego). Afera dopingowa w Pogoni Siedlce. Reportaż „Czarno na białym”. Retrieved from https://tvn24.pl/polska/afera-dopingowa-w-pogoni-siedlce-reportaz-czarno-na-bialym-ra999509-ls3024105
5. Trybuna. (2020, 13 lutego). Kontrowersje. Pogoń Siedlce nie wybacza. Retrieved from https://trybuna.info/sport/kontrowersje-pogon-siedlce-nie-wybacza/