Wyobraź sobie, że podpisujesz kontrakt z klubem na pół roku. Brzmi prosto, grasz sześć miesięcy i potem decydujesz, co dalej, ale w umowie kryje się „niewinna” klauzula jednostronnego przedłużenia umowy. Na pierwszy rzut oka wydaje się to drobną regulacją, ale w rzeczywistości może całkowicie zmienić Twoją zawodową przyszłość.

Kluby piłkarskie, chcąc zachować kontrolę nad kadrową przyszłością, powszechnie stosują takie klauzule. Dzięki nim decydują, czy współpraca z zawodnikiem będzie kontynuowana po zakończeniu pierwotnego okresu kontraktu. Dla klubów to świetne narzędzie, ponieważ mogą ocenić formę i przydatność piłkarza, zanim zobowiążą się na dłuższy okres. Dla zawodników natomiast oznacza to niepewność, brak elastyczności i ograniczoną swobodę wyboru. W skrajnych przypadkach zawodnik może zostać „uwięziony” w kontrakcie, którego nie chciałby kontynuować.

Czym jest klauzula jednostronnego przedłużenia umowy?

Klauzula jednostronnego przedłużenia umowy przyznaje jednej stronie wyłączne prawo do automatycznego przedłużenia kontraktu, bez konieczności uzyskania zgody drugiej strony. W praktyce oznacza to, że klub może przedłużyć kontrakt zawodnika automatycznie, bez konieczności negocjowania tego z zawodnikiem, wszystko zgodnie z regulacjami w kontrakcie.

Historia takich regulacji sięga czasów po wyroku Bosmana (1995), który umożliwił zawodnikom swobodny transfer po zakończeniu kontraktu. Aby uniknąć sytuacji, w której zawodnicy odchodzą za darmo, kluby zaczęły stosować opcję jednostronne przedłużenia, aby zatrzymać zawodników.

Dlaczego te klauzule są problematyczne?

Głównym problemem takich klauzul jest jednostronność, która pozostawia całkowita kontrola po stronie klubu. Wzrasta to ryzyko dla zawodników, gdyż kontrakt może automatycznie się przedłużyć, uniemożliwiając transfer lub negocjację lepszych warunków i pozostawiając zawodników niepewności do ostatniego momentu. W wielu sytuacjach problemem są niejasne warunki bądź brak precyzyjnych zasad co do pensji lub terminów.

Pomimo tego, że opcję jednostronne przedłużenia są potencjalnie niesprawiedliwe wobec zawodników, nie ma żadnych przepisów ich zakazujących. Dlatego FIFA i CAS uważnie przyglądają się takim regulacjom, sprawdzając, czy są proporcjonalne i zgodne z prawami zawodnika. Klauzule jednostronnego przedłużenia umowy nie mogą naruszać swobody przemieszczania się zawodnika ani jego wolności osobistej.

Orzecznictwa CAS i FIFA

FIFA i CAS badają klauzule jednostronnego przedłużenia umowy, oceniając jej zgodność z zasadami sprawiedliwości i równowagi między klubem a zawodnikiem. Jeśli uznają ją za nieuczciwą lub „pułapkową”, mogą ją unieważnić. Trybunały podkreślają, że takie klauzule umożliwiające klubowi opcje jednostronne przedłużenie umowy bez odpowiedniego wzrostu wynagrodzenia lub w sposób nieproporcjonalny są sprzeczne z zasadami FIFA.

Jednocześnie starają się wyważyć interesy, kluby nie mogą tworzyć nadmiernie restrykcyjnych regulacji, a zawodnicy muszą wiedzieć, że w przypadku jasnych i proporcjonalnych warunków kontrakt może przedłużyć się automatycznie, nawet bez nowego podpisu.

CAS wypracował zestaw kryteriów, które służą do oceny czy klauzula jednostronnego przedłużenia umowy jest uczciwa:

1. Potencjalny maksymalny czas trwania stosunku pracy, łącznie z okresem przedłużenia, nie powinien być nadmierny; zgodnie z art. 18 Regulaminu Statusu i Transferu Zawodników FIFA (RSTP) nie powinien przekraczać 5 lat;
2. Prawo do jednostronnego przedłużenia umowy powinno być wykonywane w rozsądnym terminie przed wygaśnięciem aktualnego kontraktu, tak aby przedłużenie mogło skutecznie wejść w życie lub aby zawodnik miał wystarczający czas na znalezienie nowego klubu;
3. Wynagrodzenie wynikające z opcji przedłużenia powinno być określone w pierwotnej umowie. Trybunały wielokrotnie podkreślały, że wynagrodzenie to powinno być bardziej korzystne dla zawodnika;
4. Żadna ze stron nie powinna być całkowicie zależna od drugiej w kwestii warunków umowy o pracę, oznacza to, że zawodnik nie może pozostawać całkowicie na łasce klubu w zakresie kluczowych warunków zatrudnienia;
5. Warunki klauzuli przedłużenia powinny być jasno ustanowione i wyraźnie wskazane w pierwotnej umowie, tak aby zawodnik był w pełni świadomy jego istnienia w momencie podpisywania kontraktu;
6. Okres przedłużenia powinien być proporcjonalny do głównego okresu kontraktu;
7. Wskazane jest, aby liczba możliwych przedłużeń była ograniczona do jednej.

Spełnienie tych warunków zazwyczaj prowadzi do uznania klauzuli za skuteczną. Ich brak naraża klub na przegraną w sporze.

Na co zwrócić uwagę podpisując kontrakt?

• sprawdź, czy warunki przedłużenia są jasne i konkretne,
• upewnij się, że wynagrodzenie w kolejnym okresie jest określone,
• zwróć uwagę, czy klauzula działa automatycznie, czy zależy wyłącznie od decyzji klubu,
• pamiętaj, że FIFA nie akceptuje przedłużeń, które trwają ponad 5 lat łącznie.

Podsumowanie

Klauzula jednostronnego przedłużenia umowy może być skutecznym narzędziem, jeśli jest jasna, proporcjonalna i przewidywalna. W przeciwnym razie staje się pułapką, której konsekwencje może odczuć zawodnik, dlatego pomoc prawna jest niezbędna w czasie negocjacji kontraktu. 

Dla piłkarza źle skonstruowana klauzula może przesądzić o całej przyszłości zawodowej. Możesz przegapić okno transferowe, utknąć w klubie, w którym nie chcesz grać lub błędnie zakładać, że twój kontrakt zostanie automatycznie przedłużony. Z drugiej strony, dla klubu niewłaściwie sformułowany klauzula może prowadzić do sporów prawnych i konieczności wypłaty odszkodowań

W naszej kancelarii specjalizujemy się w prawie sportu i analizie kontraktów piłkarskich. Reprezentujemy zawodników i kluby przed FIFA i CAS, doradzając w kwestiach klauzul przedłużenia kontraktów. Jeśli masz wątpliwości dotyczące swojej umowy, skontaktuj się z nami. Sprawdzimy kontrakt, ocenimy ryzyka i doradzimy najlepsze rozwiązanie.

Źródła:

1. Union Royale Belge des Sociétés de Football Association ASBL v. Bosman (C-415/93), wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 15 grudnia 1995 r.
2. Court of Arbitration for Sport (CAS), Grêmio Foot-ball Porto Alegrense v. Maximiliano Gastón López, CAS 2013/A/3260, orzeczenie z 4 marca 2014 r.
3. Court of Arbitration for Sport (CAS), KSC Lokeren v. Omer Golan & Maccabi Petach Tikva FC oraz Omer Golan & Maccabi Petach Tikva FC v. KSC Lokeren, CAS 2013/A/3375 i CAS 2013/A/3376, orzeczenie z 22 sierpnia 2014 r.
4. Court of Arbitration for Sport (CAS), Ascoli Calcio 1898 S.p.A v. Papa Waigo N’diaye & Al Wahda Sports and Cultural Club, CAS 2014/A/3852, orzeczenie z 11 stycznia 2016 r.